Stopaj hakkında bilmen gerekenler

Stopaj sözcüğünü günlük hayatta sık sık duyarız ancak ne anlama geldiğiyle ilgili bazen kafamız karışır. Bir firma sahibi olarak vergi konusu senin için ne kadar önemliyse, bir vergi türü olan stopajı bilmek de sana bir o kadar avantaj sağlar.

Stopaj nedir?

Stopaj, bir vergi uygulamasıdır. Türkiye’deki vergi sistemi gereği, gelir elde eden kişiler beyanname vererek gelirlerini beyan etmekle ve geliri üzerinden hesaplanacak vergisini ödemekle yükümlüdür. Fakat, bazı durumlarda beyana gerek olmadan, henüz ödeme aşamasında gelir vergisi kesintisi yapılabilir. İşte bu kesinti stopajdır.

Stopaj, Gelir Vergisi ya da Kurumlar Vergisi’ne tabi kazançlara ilişkin hasılatın işverenlerce çalışanlara ödenmesi aşamasında, yasalarla belirlenmiş oranlarda, henüz kaynakta kesilen ve işi yapan adına vergi dairesine yatırılan bir vergidir.

Gelir Vergisi ödemesiyle ortaya çıkan bu vergi türü, günümüzde birçok farklı vergi türü için, aynı biçimde ödenmesi açısından örnek oluşturmuştur. Bir örnekle açıklamamız gerekirse, bir işyerinde çalışan birinin stopajı, kendisi tarafından değil, işvereni tarafından ücretinden kesilerek vergi dairesine yatırılır. Devlet memurlarının vergileri de, tıpkı bu şekilde maaşlarından kesilerek işverenleri tarafından vergi dairesine yatırılır.

Eğer, geliri üzerinden stopaj kesilen kişi daha sonra beyanname verirse, bu durumda stopaj beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Stopajın bir diğer adı da vergi tevkifatıdır. Gelir vergisinde yapılan kesintilere stopaj, KDV vergisinde yapılan kesintilere tevkifat ifadeleri kullanılır.

Stopajın amacı nedir?

  • Stopaj, vergi maliyetlerini azaltır. Maliye’de, vergi gelirlerini toplamak için oluşan maliyetler, bu yöntem sayesinde azalır.
  • Stopaj, vergi kayıp ve kaçağını engeller. Bu anlamda vergi tahsilatının güvenliğini sağlar.
  • Stopaj, vergi ödemeden önce kesildiği için, net gelir elde eden kişinin vergi yükünü daha az hissetmesini sağlar.
  • Stopaj, vergi gelirlerini daha hızlı tahsil etmeyi sağlar. Tahsil süresi uzayan verginin değeri enflasyon nedeniyle azalır. Bu sebeple, ne kadar hızlı tahsil edilirse reel değerindeki kayıp da o derece azalır.

Stopaj yapılan ödemeler ve stopaj oranları

Stopaj vergisi geniş bir alanda uygulanır. Personele yapılan ücret ödemelerinden serbest meslek ödemelerine (avukatlık, mali müşavirlik ücretleri vb.), kira ödemelerinden mevduat faizine, kanunda sayılmış daha pek çok ödemede stopaj kesintisi yapılır.

Kimler ne kadar stopaj öder?

Gelir Vergisi kanununda 94. maddede ve Kurumlar Vergisi kanununda 15. ve 30. maddelerinde tam ve dar mükelleflerin hangi durumlarda ve hangi oranlarda stopaj ödemesi gerektiği belirtilmiştir. Uygulama alanında, en yaygın olan stopaj, ücretlerin kaynağında kesilen gelir vergisidir.

Ödemenin türüStopaj yapılacak olanlarStopaj oranıİstisnaları
Ücretİşverenler%15, %20, %27 ve %35 oranlarında artan oranlı vergi dilimlerine göre uygulanır.Diğer ücretlilerde yapılmaz.
KiraKiracılar%20İşyeri kiraya verenin işletmesine dahilse stopaj yapılmaz.
Serbest meslek ödemesiHizmet alanlar%20Tam mükelleflere yapılan telif ödemeleri (%17) Noter ödemelerinde yapılmaz.
Mevduat faizleriFinans kuruluşlarıDöviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizlerden (vadelerine göre) %10, %12, %15
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapanlara ödenen istihkak bedelleriHizmet alanlar%3

Basit usulde vergi mükellefi de stopaj öder mi?

Basit usulde ticari kazanç elde edenler, stopaj ödemekle yükümlü değildir. Buna ilaveten, basit usulde vergi mükellefi olanların yanında çalışanlar, ‘diğer ücretli’ statüsünde olduğundan vergi karnesi alarak sabit tutarda vergi öder. Bu nedenle ücretlerinden stopaj kesilmez.

Stopaj nasıl hesaplanır?

Stopaj, ödeme tutarına stopaj oranının uygulanmasıyla hesaplanır.

  • Ücret stopajı, brüt ücretten SGK kesintileri düşüldükten sonra kalan tutara göre hesaplanır. Diğer stopaj uygulamalarının aksine, ücret ödemelerinde sabit bir stopaj oranı bulunmaz. Her yıl güncellenen vergi dilimleri oranlarına göre uygulanır. 2020 yılı için belirlenen vergi dilimleri şu şekildedir:
 Gelir vergisi dilimleriOran
22.000 TL’ye kadar%15
49.000 TL’nin 22.000 TL’si için 3.300 TL, fazlası%20
120.000 TL’nin 49.000 TL’si için 8.700 TL, (ücret gelirlerinde 180.000 TL’nin 49.000 TL’si için 8.700 TL), fazlası%27
600.000 TL’nin 120.000 TL’si için 27.870 TL, ücret gelirlerinde 600.000 TL’nin 180.000 TL’si için 44.070 TL), fazlası%35
600.000 TL’den fazlasının 600.000 TL’si için 195.870 TL, (ücret gelirlerinde 600.000 TL’den fazlasının 600.000 TL’si için 191.070 TL), fazlası

Diyelim ki Ayşe Hanım’ın Mart 2020’de, SGK kesintisi sonrasında hesaplanan ücreti 7.000 TL. Önceki dönemlerde vergi matrahı tutar ise 14.000 TL. Buna göre, Mart dönemi geliri ile birlikte toplam geliri 24.000 TL olacak. Ücret stopajı hesaplama örneği:

2020 yılı vergi dilimlerine göre ücret gelirlerinin 22.000 TL’si %15’lik vergi oranına 22.000 TL’den 49.000 TL’ye kadar olan kısmı ise %20’lik vergi oranına tabidir. Buna göre Ayşe Hanım’ın ücret stopajı da şöyle hesaplanır:

3.300 (2.dilime girdiği için, 24.000’lik kümülatif matrahın 22.000’lik kısmı %15 oranına tabi olduğu ve tabloda hesaplanmış haliyle 3.300 TL ettiği için)

+

[(24.000-22.000) x 0,20] (22.000’in fazlası %20 oranına tabi olduğu için)

=

400 TL

Hesaplanan vergiden asgari geçim indirimi (AGİ) de mahsup edilir.

  • Kira stopajı, brüt kira tutarına %20 oranının uygulanmasıyla hesaplanır. Eğer kira kontratı net kira üzerinden yapılmışsa; stopaj, net kira bedelinin %25 oranıyla çarpılmasıyla hesaplanır.

Kira stopajı hesaplama örneği:

Diyelim ki Ali Bey dükkanının kirası için aylık 3.000 TL brüt kira veriyor. Buna göre Ali Bey’in kira stopajı şu şekilde hesaplanır:

3.000 TL’nin %20’si = 600 TL

Bu durumda, Ali Bey 3.000 TL brüt kira ödemesinin 600 TL’sini kira stopajı olarak vergi dairesine yatıracak, 2.400 TL’sini ise işyeri sahibine ödeyecektir.

Eğer Ali Bey’in kirası aylık 3.000 TL net olsaydı, bu durumda stopajını şöyle hesaplayacaktık:

3.000 TL’nin %25’i = 750 TL

Bu durumda, Ali Bey 3.000 TL net kira ödemesinin 750 TL’sini kira stopajı olarak vergi dairesine yatıracak, 2.250 TL’sini ise işyeri sahibine ödeyecekti.

Stopaj zaman ödenir? 

Bütün çalışanların gelir vergileri, ücretleri ödenmeden kaynaktan kesilir ve sonraki ayda muhtasar beyannameyle 23’üne kadar beyan edilir ve 26’sına kadar ödenir. Kaynakta kesilen bu verginin ödenmesinden, kaynakta kesintiyi yapan sorumludur.


Gelir ve giderlerini kolayca takip edip enerjini işine büyütmeye ayırmak istiyorsan, MikroX’i 15 gün ücretsiz olarak deneyebilirsin.